.jpg)
SŁOWNIK
Słownik terminów dotyczących innowacji i transferu technologii ANIOŁ BIZNESU (ang. business angel) prywatny inwestor, często z doświadczeniem w działalności gospodarczej, który inwestuje swoje własne pieniądze i doświadczenie w małe przedsiębiorcze firmy. Aniołowie biznesu są najstarszym, największym i najczęściej używanym źródłem zewnętrznego finansowania przedsiębiorczych firm. Gwałtowny rozwój działalności aniołów biznesu i upowszechnienie ich angielskiej nazwy na świecie nastąpiło na przełomie XX i XXI wieku. W Polsce aniołowie biznesu skupieni są w dwóch sieciach: Polban (www .polban.pl) i klub Lewiatan Business Angels (www.lba.pl). [Innowacyjna przedsiębiorczość akademicka - światowe doświadczenia, PARP, Warszawa 2005 AUDYT TECHNOLOGICZNY jest jedną ze szczegółowych form audytu. Nie jest on jednak regulowany przez prawo i zwykle nie pełni roli kontrolnej. Jest to metoda oceny przedsiębiorstwa pod kątem: (i) potencjału technologicznego, (ii) stosowanych procedur oraz (iii) potrzeb. Służy ona do identyfikacji silnych i słabych punktów firmy poprzez dokonanie opisu oraz oceny podstawowego know-how oraz wykorzystywana jest do formułowania konkretne propozycje, co do kierunków rozwoju przedsiębiorstwa, szczególnie pod kątem pozyskania i wykorzystania nowych technologii. BADANIA NAUKOWE wyróżnia się następujące typy badań realizowanych przez sferę B+R: badania dochodowe (incremental), na które składa się małe B (badania podstawowe i teoretyczne) i duże R (prace rozwojowe i wdrożeniowe, badania radykalne (radical), które obejmują zarówno duże B jak i duże R, badania fundamentalne (fundamental) – duże B i małe R. (www.parp.gov.pl) BADANIA PATENTOWE to zespół czynności polegających na wyszukiwaniu i analizie informacji patentowych. Badania te dzieli się na podstawowe (rozeznanie patentowe, badanie czystości patentowej, badanie zdolności patentowej oraz kompleksowe badania patentowe) i specjalne (badania patentowe dla potrzeb planowania i prognozowania rozwoju techniki, opracowań normalizacyjnych, potrzeb handlu zagranicznego i rozwoju wynalazczości, a także – badania wzorów i znaków towarowych i inne). Prowadzeniem badań zajmują się głównie urzędy patentowe (w związku rozpatrywaniem zgłoszeń patentowych) oraz rzecznicy patentowi i służby wynalazczości (w związku ze zgłaszaniem innowacji technicznych do opatentowania oraz wdrażaniem nowych wyrobów technologii i usług). BADANIA PRZEMYSŁOWE badania mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności celem opracowywania nowych produktów, procesów i usług lub wprowadzenia znaczących ulepszeń do już istniejących. Obejmują w szczególności ocenę przydatności technologii rodzajowych. (oprac. na podstawie „Innowacyjność-zagadnienia wybrane”. PAG Uniconsult), BADANIA PRZEDKONKURENCYJNE przekształcanie wyników badań przemysłowych na projekty nowych, zmodyfikowanych produktów, łącznie z prototypem nieprzydatnym komercyjnie (nie obejmują one rutynowych lub okresowych zmina, nawet jeżeli stanowią usprawnienie). (oprac. na podstawie „Innowacyjność-zagadnienia wybrane” PAG Uniconsult), CENTRUM DOSKONAŁOŚCI (CD) to jednostka naukowa lub jej wyodrębniona organizacyjnie część, prowadząca w sposób ciągły badania naukowe i współpracę międzynarodową, w szczególności w ramach programów UE, w celu rozwoju nauki w dziedzinach uznanych za szczególnie ważne dla gospodarki w założeniach polityki naukowej i innowacyjnej państwa. CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII jednostka doradcza i informacyjna zorientowana na wspieranie i asystowanie przy realizacji transferu technologii i wszystkich towarzyszących temu procesowi zadaniach. Zazwyczaj tworzone przy uczelniach wyższych w celu umożliwienia przedsiębiorcy szybkie zapoznanie się z ofertą naukowo-badawczą danej uczelni. (www.parp.gov.pl) DOTACJA, SUBWENCJA, SUBSYDIUM wydatki budżetu państwa podlegające szczególnym zasadom rozliczania przekazywane w celu uzupełnienia brakujących środków finansowych na finansowanie lub dofinansowanie działalności mającej znaczenie dla interesu publicznego określonego jednostronnie w ściśle oznaczonej wysokości bezzwrotnego, nieodpłatnego i nieoprocentowe; może być o charakterze okresowym lub stałym; służy ona poprawie finansowej lub realizacji finansowego zadania. Wyróżnia się następujące rodzaje dotacji: dotacje celowe, dotacje podmiotowe, dotacje przedmiotowe, dotacje stanowiące dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych, dotacje na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe nowo tworzonych jednostek gospodarki pozabudżetowej. [Elżbieta Chojna-Duch, „Finanse publiczne i polskie praw finansowe – zarys wykładu, Instytut Studiów Samorządowych, Warszawa 2000] DUE DILLIGENCE dokładne zbadanie i ocena możliwości zainwestowania w dane przedsiębiorstwo dokonywana przed fizycznym przepływem środków. Proces ten zawiera przegląd kierownictwa przedsiębiorstwa, sposób i zasady prowadzenia biznesu, podejmowania decyzji, planowania działalności, warunki i zasady inwestycji. [Innowacyjna przedsiębiorczość akademicka - światowe doświadczenia, PARP, Warszawa 2005] DYFUZJA INNOWACJI upowszechnianie nowych rozwiązań w kolejnych realizacjach. (www.parp.gov.pl) DZIAŁALNOŚĆ BADAWCZA I PRACE ROZWOJOWE (B+R) to pojęcie obejmujące pracę twórczą podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy, w tym wiedzy o człowieku, kulturze i społeczeństwie, oraz wykorzystanie tych zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotyczących innowacji technologicznej - Podręcznik Oslo”, OECD/EUROSTAT 1997] DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. [Ustawa „Prawo działalności gospodarczej”, 19 listopada 1999 r.] DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA szereg działań o charakterze naukowym (badawczym), technicznym, organizacyjnym, finansowym i handlowym (komercyjnym), których celem jest opracowanie i wdrożenie nowych lub istotnie ulepszonych produktów i procesów. Niektóre z tych działań są innowacyjne same w sobie, inne zaś mogą nie zawierać elementu nowości, lecz nie są niezbędne do opracowania i wdrożenia innowacji. Może być prowadzona przez same przedsiębiorstwo na jego własnym terenie lub może polegać na nabyciu dóbr, usług, bądź wiedzy ze źródeł zewnętrznych. [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999, GUS, Warszawa 2000] E-LEARNING jest metodą nauki przy wykorzystaniu narzędzi informatycznych i komunikacyjnych; jest swego rodzaju multimedialną platformą służącą masowemu kształceniu. Dzięki zastosowaniu mediów elektronicznych: różnych rodzajów sieci (›Internetu, Extranetu, Intranetu), przekazu satelitarnego, telewizji interaktywnej oraz zasobów zgromadzonych na różnego rodzaju nośnikach zewnętrznych (CD, DVD, taśmy video i audio); pozwala zastosować inne niż tradycyjne metody: szkoleń, nauki, nabywania wiedzy. EUROPEAN INNOVATION SCOREBOARD to drugie obok programu → Community Innovation Survey (CIS) źródło informacji nt. szeroko rozumianej działalności innowacyjnej przedsiębiorstw europejskich, bazujące zresztą w dość istotnej części na danych pochodzących z badań tego programu. Jest to przedsięwzięcie wdrożone przez Komisję Europejską w ramach realizacji projektu TrendChart on Innovation Policy In Europe, zwane w skrócie EIS. Obecnie projekt TrendChart został zastąpiony przez projekt PRO INNO Europe. EUROPEJSKA PRZESTRZEŃ BADAWCZA jest najważniejszym elementem strategii w zakresie badań i rozwoju Wspólnoty Europejskiej. EPB oznacza jednolity rynek europejski dla badań i rozwoju i definiuje nowe, jednolite horyzonty dla aktywności naukowej oraz technologicznej w całej Unii Europejskiej. Koncepcja utworzenia EPB[1] została przyjęta na lizbońskim szczycie Rady Europejskiej w 2000 r., w celu pokonania trzech barier występujących w Unii Europejskiej: (1) niewystarczających funduszy przeznaczanych na badania, (2) braku działań stymulujących rozwój badań oraz (3) braku spójności pomiędzy podejmowanymi inicjatywami badawczymi. EPB stanowi jeden z głównych elementów realizacji Strategii lizbońskiej. FIRMA DORADCZA firma świadcząca usługi polegające na płatnym wspomaganiu decydentów fachową specjalistyczną wiedzą oraz poradą w sprawach technicznych i gospodarczych przez niezależnych ekspertów (rzeczoznawców) indywidualnych lub zatrudnionych w innych firmach lub organizacjach (np. inne firmy doradcze, uniwersytety, laboratoria itp.). (www.parp.gov.pl) FIRMA INNOWACYJNA inteligentna organizacja, permanentnie generująca i realizująca innowacje, znajdująca uznanie u odbiorców ze względu na wysoki poziom nowoczesności i konkurencyjności Struktura i sposób zarządzania firmą innowacyjną są dostosowane do jej podstawowego zadania. [A. Sosnowska, S. Łobejko, A. Kłopotek, „Zarządzanie firmą innowacyjną”, Difin, Warszawa 2000] FIRMA ODPRYSKOWA nowa jednostki organizacyjne wydzielone z dużego przedsiębiorstwa dla zapewnienia lepszych warunków organizacyjnych i finansowych realizacji przedsięwzięcia, mogą stanowić własność dużej firmy (spin-off). Również do firm odpryskowych zalicza się firmy akademickie tworzone przez pracowników naukowych uniwersytetów lub instytutów badawczych dla ucieleśnienia rezultatów podejmowanych badań w postaci nowych produktów bądź technologii przeznaczonych na rynek. [A. Sosnowska, S. Łobejko, A. Kłopotek, „Zarządzanie firmą innowacyjną”, Difin, Warszawa 2000] FORESIGHT oznacza, przewidywanie, prognozowanie lub wizję i odpowiada na pytanie, co może się zdarzyć w przyszłości, w średnim lub w długim okresie czasu. Foresight jest procesem kreowania kultury myślenia społeczeństwa o przyszłości, w którym zarówno naukowcy, inżynierowie, przedstawiciele przemysłu czy pracownicy administracji publicznej, biorą udział w wyznaczaniu strategicznych kierunków rozwoju badań i rozwoju technologii, w celu przysporzenia jak największych korzyści ekonomicznych i społecznych w gospodarce. Uczestniczący w projektowaniu foresight’u ustalają priorytetowe kierunki badań, wspólnie tworząc wizję przyszłych osiągnięć. GOSPODARKA OPARTA NA WIEDZY to określenie współczesnego etapu rozwoju gospodarki, gdzie wiedza rozumiana jako zdolność do działania, odgrywa decydującą rolę w stymulowaniu rozwoju gospodarczego i społecznego. GRANT forma dotacji na realizację projektów, badań, przedsięwzięć osób indywidualnych, stowarzyszeń, organizacji, instytucji przez powołane do tego organizacje państw. (komitety, komisje) lub fundacje i organizacje krajowe oraz międzynarodowe. System grantów ma promować projekty najbardziej potrzebne gospodarce, nauce i kulturze, ma też umożliwiać kontrolę ich wykonania. (www.parp.gov.pl) INKUBATOR PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ośrodki tworzone w głównej mierze przez władze komunalne, przy wsparciu szeregu instytucji i towarzystw gospodarczych o lokalnym zasięgu. Większość tych ośrodków jest subwencjonowana. Otrzymane środki zasilają budżet ośrodka i stanowią źródło utrzymania wspólnych urządzeń serwisowych, finansowania szkoleń, kursów i wydatkowania na reklamę. Inkubatory powstają w regionach o przeciętnie lub słabo rozwiniętej bazie naukowobadawczej. Związki z lokalnymi uczelniami i instytucjami naukowymi mają charakter umów kooperacyjnych. [K. Bogdanienko (red.), „Zarządzanie innowacjami – wybrane problemy”, SGH, Warszawa 1998] INNOWACJA 1. idea, postępowanie lub rzecz, która jest nowa ponieważ jest jakościowo odmienna od dotychczasowych. Innowacje w biznesie obejmują produkty i usługi oraz działania mające na celu doprowadzanie ich do nabywców oraz przekonanie o ich użyteczności. Innowacje stwarzają dla przedsiębiorców i menedżerów korzystne możliwości dokonania istotnych zmian, podjęcia nowej działalności, świadczenia nowych usług i pozyskiwania dzięki temu innowacyjnych nabywców. Sprawdzianem udanej innowacji jest jej powodzenie na rynku. [Tadeusz Szucki, „Encyklopedia marketingu”, wyd. I., Agencja Wydawniczo- Poligraficzna "Placet", Warszawa 1998] 2. tworzenie zmian fundamentalnych lub radykalnych (jednorazowe, niepowtarzalne), transformacja nowej idei lub wynalazku technologicznego w produkt rynkowy lub proces (wprowadzenie nowych wyrobów, nowej metody produkcji, otwarcie nowego rynku, nowy sposób sprzedaży, nowa organizacja produkcji). (J.A. Schumpeter) INNOWACJA TECHNOLOGICZNA W OBRĘBIE PROCESU to przyjęcie technologicznie nowych lub znacząco udoskonalonych metod wytwarzania, w tym sposobów docierania z produktem do odbiorców. Metody te mogą polegać na dokonywaniu zmian w urządzeniach lub w organizacji produkcji, mogą też stanowić połączenie tych dwóch rodzajów zmian lub być wynikiem wykorzystania nowej wiedzy. Metody te mogą mieć na celu produkcję lub dostarczenie technologicznie nowych lub udoskonalonych produktów, które nie mogłyby być wytworzone/dostarczone przy pomocy metod konwencjonalnych. Celem tych metod może też być zwiększenie efektywności produkcji lub dostarczania istniejących produktów. [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotyczących innowacji technologicznej - Podręcznik Oslo”, OECD/EUROSTAT 1997] INNOWACJA TECHNOLOGICZNA W OBRĘBIE PRODUKTU LUB PROCESU (TPP – ANG. TECHNOLOGICAL PRODUKT AND PROCESS INNOVATIONS) obejmuje wdrożone już produkty i procesy nowe pod względem technologicznym oraz znaczące udoskonalenia technologiczne dotyczące tych produktów i procesów. Innowacja TPP została wdrożona, jeżeli została wprowadzona na rynek (innowacja w obrębie produktu) lub wykorzystana w procesie produkcyjnym. [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotyczących innowacji technologicznej - Podręcznik Oslo”, OECD/EUROSTAT 1997] INNOWACJA W OBRĘBIE PROCESU innowacje TPP obejmują zespół działań o charakterze naukowym, technologicznym, organizacyjnym, finansowym i handlowym. Firma dokonująca innowacji TPP to firma, która wdrożyła nowe lub znacząco udoskonalone technologiczne produkty lub procesy branym pod uwagę okresie. (www.parp.gov.pl) INNOVATION RELAY CENTERS (IRC) [CENTRA PRZEKAZU INNOWACJI] to sieć 250 regionalnych centrów transferu technologii działających w 30 krajach europejskich oraz Izraelu, Turcji i Chile, których głównym celem działania jest ponadnarodowy transfer technologii i ułatwianie współpracy pomiędzy twórcami i użytkownikami nowych rozwiązań technicznych. Cele działalności IRC obejmują wspomaganie procesu transferu technologii i doprowadzanie do podpisania umów w tym zakresie. Działalność ośrodków IRC obejmuje: - promocję innowacyjnych rozwiązań oferowanych przez MSP; - identyfikację technologii innowacyjnych poszukiwanych przez MSP; - promocję współpracy technologicznej pomiędzy różnymi podmiotami; - ułatwianie dostępu MSP do rozwiązań technologicznych opracowanych w instytucjach badawczych. INNOWACYJNE REGIONY EUROPY (IRE) to sieć zainicjowana przez Komisję Europejską w 1996 roku, mająca na celu wsparcie regionów w realizacji polityki innowacji, wymiany doświadczeń pomiędzy regionami, w tym szczególnie w zakresie budowania regionalnych strategii innowacji. Wszyscy członkowie Sieci IRE definiują innowacje, jako priorytet rozwoju i włączają go w program rozwoju regionu. w efekcie, sieć otwarta jest dla każdego regionu z Europy, który koncentruje działania na podnoszeniu zdolności innowacyjnej na rzecz rozwoju biznesu. Członkami Sieci IRE są konsorcja instytucji regionalnych, agencji rozwoju, instytucji otoczenia biznesu, uniwersytetów i centrów badawczych. INNOWACYJNOŚĆ tempo, zakres kreowania oraz wdrażania innowacji. [K. Poznańska, A. Sosnowska, „Źródła przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw” ,IFGN, SGH, Warszawa 2002] INSTYTUCJE WSPARCIA (INSTYTUCJE OKOOBIZNESOWE, OŚRODKI INNOWACJI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI) instytucje, które koncentrują swoją aktywność na newralgicznych dla procesów rozwojowych obszarach wspierania przedsiębiorczości i procesów innowacyjnych w formie: [Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego] MONTAŻ (INŻYNIERIA) FINANSOWA jest to określenie odnoszące się do finansowania projektów inwestycyjnych. Mianem montażu finansowego określa się proces polegający na zidentyfikowaniu i wyborze podmiotów uczestniczących w finansowaniu projektu inwestycyjnego oraz określeniu proporcji poszczególnych źródeł i sposobów finansowania. Do grona podmiotów uczestniczących w montażu finansowym mogą należeć zarówno prywatne przedsiębiorstwa i instytucje finansowe jak również instytucje publiczne. Montaż finansowy pozwala na realizację przedsięwzięć, które ze względu na swój charakter lub zakres koniecznych do zaangażowania środków byłyby zbyt ryzykowne dla pojedynczego podmiotu. Wykorzystywany jest również w celu zwiększenia stopy zwrotu z zaangażowanych w projekt kapitałów własnych poprzez skorzystanie z kapitału obcego o koszcie niższym niż przewidywana zyskowność przedsięwzięcia (dźwignia finansowa). JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE (JBR) państwowe jednostki organizacyjne wyodrębnione pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, tworzone w celu prowadzenia prac badawczych i rozwojowych, których wyniki powinny znaleźć zastosowanie w określonych dziedzinach gospodarki narodowej i życia społecznego. Działają na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych. [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999, GUS, Warszawa 2000] JEDNOSTKI POMOSTOWE organizacje mające za cel ułatwienie transferu innowacji ze sfery B+R do sfery produkcyjnej (np.PARP). [red. Krystyna Poznańska, „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiębiorstwa w działalności innowacyjnej”, Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej, Warszawa 2001] JEDNOSTKI ROZWOJOWE podmioty gospodarcze, zajmujące się działalnością B+R obok swojej podstawowej działalności; prowadzą przede wszystkim prace rozwojowe mające na celu zastosowanie istniejącej już wiedzy, uzyskanej dzięki badaniom podstawowym i stosowanym lub jako wynik doświadczenia praktycznego, do opracowania nowych lub istotnego ulepszenia istniejących materiałów, urządzeń, wyrobów, procesów, systemów czy usług; w przeważającej części są to przedsiębiorstwa przemysłowe posiadające własne zaplecze badawczo-rozwojowe (laboratoria, zakłady i ośrodki badawczorozwojowe, działy badawczo-technologiczne, biura konstrukcyjne i konstrukcyjno-technologiczne, zakłady rozwoju techniki, biura studiów i projektów, itp.), a także rolnicze i zootechniczne zakłady, gospodarstwa i stacje doświadczalne, centra naukowo-techniczne, itp. [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999, GUS, Warszawa 2000] KAPITAŁ jeden z czynników wytwórczych; nagromadzone dobra (zasoby materialne i pieniądze), które mogą przynosić właścicielowi dochód w postaci wartości dodanej. Kapitał w przedsiębiorstwie występuje w postaci kapitału własnego i kapitału obcego. (www.parp.gov.pl) KAPITAŁ OBCY środki będące czasowo do dyspozycji przedsiębiorstwa. Obejmuje m.in.: pożyczki, kredyty, zobowiązania wobec dostawców i pracowników itp. (www.parp.gov.pl) KAPITAŁ WŁASNY środki będące własnością przedsiębiorstwa. Obejmuje: kapitał (fundusz) podstawowy, należne lecz nie wniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego, kapitał (fundusz) zapasowy, kapitał (fundusz) rezerwowy z aktualizacji wyceny, pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe, nie podzielony wynik finansowy z lat ubiegłych, wynik finansowy netto roku obrotowego. (www.parp.gov.pl) KAPITAŁ WYSOKIEGO RYZYKA, VENTURE CAPITAL kapitał lokowany w nowe produkcyjne przedsięwzięcia wiążące się z ryzykiem podjęte przez osoby inne niż właściciele. Kapitał inwestowany w ryzykowne przedsięwzięcie jest dostarczany przez instytucje bankierzy – kupcy, ale głównie przez instytucje wyspecjalizowane w jego dostarczaniu. (www.parp.gov.pl) KLASTER (GRONO) geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących usługi, firm działających w pokrewnych sektorach i związanych z nimi instytucji (na przykład uniwersytetów, jednostek normalizacyjnych i stowarzyszeń branżowych) w poszczególnych dziedzinach, konkurujących między sobą, ale także współpracujących. Klastry, osiągające masę krytyczną i odnoszące niezwykłe sukcesy konkurencyjne w określonych dziedzinach działalności, są uderzającą cechą niemal każdej gospodarki narodowej, regionalnej, stanowej, a nawet wielkomiejskiej, zwłaszcza w krajach gospodarczo rozwiniętych. [M.E. Porter, „Porter o konkurencji”, PWE, Warszawa 2001] KONKURENCJA proces, w którym uczestnicy rynku, dążąc do załatwienia swoich interesów, próbują przedstawić oferty korzystniejsze od innych pod względem ceny, jakości lub innych charakterystyk wpływających na decyzje zawarcia transakcji. [Leksykon biznesu autor: Józef Penc wyd. I., Warszawa 1997] KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW jest wynikiem procesów konkurencji zachodzących na rynku, które prowadzą do uzyskania przez przedsiębiorstwo przewagi w stosunku do innych podmiotów rynkowych. [Grupa Lizbońska, „Granice konkurencji”, Poltext, Warszawa 1996] KNOW-HOW zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu Komisji Europejskiej nr 772/2004 z dn. 7.04.2004 r. w sprawie stosowania art. 81, ust. 1 Traktatu Europejskiego, dotyczącego transferu technologii, oznacza pakiet nieopatentowanych informacji praktycznych, wynikających z doświadczenia i badań, które są: - niejawne, czyli nie są powszechnie znane lub łatwo dostępne, - istotne, czyli ważne i użyteczne z punktu widzenia wytwarzania produktów objętych umową, - zidentyfikowane, czyli opisane w wystarczająco zrozumiały sposób, aby można było sprawdzić czy spełniają kryteria niejawności i istotności. KONSORCJUM NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE, grupa jednostek organizacyjnych, w skład której wchodzi co najmniej jedna jednostka naukowa oraz co najmniej jeden przedsiębiorca, podejmująca na podstawie umowy wspólne przedsięwzięcie obejmujące badania naukowe, prace rozwojowe lub inwestycje służące potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych. (oprac. na podstawie Innowacyjność-zagadnienia wybrane. PAG Uniconsult) KREATYWNOŚĆ jest sposobem myślenia, polegającym na wyszukiwaniu szczególnych zależności między elementami i łączeniu ich w niespotykany sposób. Określa się ją niekiedy jako zdolność łączenia bodźców płynących ze środowiska zewnętrznego z wysoko oryginalnymi odpowiedziami i generowanie myśli, wniosków, odpowiedzi zasadniczo odmiennych od standardowych. Efekt kreatywności osiąga się poprzez rozbicie wyuczonego schematu myślenia i wykorzystania posiadanej wiedzy do generowania nowych pomysłów. Poziom myślenia twórczego zależy, według różnych teorii, od: - charakterystyk jednostki (takich jak sposób myślenia, dotychczasowe doświadczenia, zdolności, poziom wiedzy); - bodźców otoczenia (np. oddziaływanie grupy zadaniowej, sprzyjająca atmosfera, poparcie dla abstrakcyjnych odpowiedzi); - obu wymienionych czynników. KREDYT zawarcie umowy, na podstawie której wierzyciel udziela kontrahentowi określonej sumy pieniędzy, towarów czy usług na pewien czas, po upływie którego należność powinna być zwrócona wraz z uwzględnieniem procentu od wartości kredytu. Rozróżnia się krótkoterminowy i długoterminowy kredyt. [A. Szplita, „Leksykon przedsiębiorcy”, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej w Kielcach, Kielce 1998] KREDYT TECHNOLOGICZNY to instrument wspierania inwestycji w nowe technologie, oferowany przedsiębiorcom na mocy Ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej z dn.29.07.2005 r. O Kredyt technologiczny mogą ubiegać się przedsiębiorcy chcący nabyć lub wykorzystać własną, nową technologię do produkcji nowych wyrobów lub modernizacji istniejącej już linii produkcyjnej. Kredyt pokrywa inwestycje, a ponadto przedsiębiorca, który udokumentuje sprzedaż towarów i usług powstałych w jej wyniku, ma możliwość ubiegania się o umorzenie do 50% wartości kredytu. Kredyt jest obsługiwany przez Bank Gospodarstwa Krajowego z środków Funduszu Kredytu Technologicznego, który dokonuje umorzenia kredytu w ratach. Wysokość rat wynosi 20% wartości netto wykazanej na fakturach sprzedaży innowacyjnych towarów lub usług powstałych w wyniku inwestycji. Wysokość kapitału kredytu technologicznego nie może przekroczyć równowartości kwoty 2 mln euro, a całkowita kwota umorzenia 1 mln euro. LICENCJA zezwolenie na korzystanie z praw do wynalazku, ze wzoru użytkowego albo z dzieła będącego przedmiotem praw autorskiego, udzielane licencjobiorcy na podstawie umowy do korzystania z praw autorskich. Licencje można dzielić w zależności od zakresu przyznawanych uprawnień na: licencje pełnie i niepełne, licencje wyłączne i niewyłączne. Kryterium podziału na licencje pełne i niepełne jest zakres korzystania z wynalazku. Jeżeli licencjobiorca ma prawo gospodarczego korzystania z rozwiązania w takim samym zakresie jak licencjodawca, wówczas mamy do czynienia z licencją pełną. Jeżeli ten zakres jest węższy, wówczas można mówić o licencji niepełnej. Udzielenie licencji wyłącznej oznacza, że na danym terytorium licencjobiorca ma monopol korzystania z wynalazku. Licencji niewyłącznej można udzielić natomiast kilku licencjobiorcom równocześnie na danym terytorium. Prawa i obowiązki wynikające z patentu, wzoru użytkowego oraz licencji określają szczegółowe przepisy zawarte w Dz. U. nr 20 1993 r., poz. 117. (www.parp.gov.pl) MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA w najnowszej rekomendacji Komisji Europejskiej z dniem 1 stycznia 2005 r. przyjęto następujące kryteria oceny skali przedsiębiorstw: liczba zatrudnionych, obrót, suma bilansowa i niezależność. Obrót i suma bilansowa są kryteriami alternatywnymi. Celem rekomendacji było sprecyzowanie, kto może ubiegać się o wsparcie z najrozmaitszych programów narodowych i unijnych. Rekomendacje wyodrębniają następujące klasy przedsiębiorstw: Małe przedsiębiorstwo – to podmiot gospodarczy, który: zatrudnia mniej niż 50 pracowników oraz jego roczny obrót nie przekracza 10 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów euro; Średnie przedsiębiorstwo – to podmiot gospodarczy, który: zatrudnia mniej niż 250 pracowników oraz jego roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro; NARODOWY SYSTEM INNOWACJI oznacza całokształt powiązanych ze sobą instytucjonalnych i strukturalnych czynników w gospodarce narodowej i społeczeństwie, które generują, selekcjonują i wchłaniają innowacje technologiczne. [red. Krystyna Poznańska, „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiębiorstwa w działalności innowacyjnej”, Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej, Warszawa 2001] NOWA TECHNOLOGIA wiedza technologiczna w postaci wartości niematerialnych i prawnych, w szczególności wyniki badań naukowych i prac rozwojowych, która umożliwia wytwarzanie nowych lub udoskonalonych wyrobów lub usług i która nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat. (oprac. na podstawie Innowacyjność-zagadnienia wybrane. PAG Uniconsult) PARK TECHNOLOGICZNY to zainicjowany i subwencjonowany ze środków publicznych zorganizowany kompleks gospodarczy, w ramach którego realizowana jest polityka w zakresie: wspomagania młodych innowacyjnych przedsiębiorstw nastawionych na rozwój produktów i metod wytwarzania w technologicznie zaawansowanych branżach, optymalizacji warunków transferu technologii i komercjalizacji rezultatów badań z instytucji naukowych do praktyki gospodarczej. [red. Krystyna Poznańska, „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiębiorstwa w działalności innowacyjnej”, Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej, Warszawa 2001] PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE Komisja Europejska definiuje partnerstwo publiczno-prywatne jako „partnerstwo pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym w celu realizacji przedsięwzięcia (projektu, usługi), które tradycyjnie realizowane jest przez sektor publiczny”. Partnerstwo publiczno-prywatne w Polsce reguluje ustawa o partnerstwie publiczno- prywatnym, zgodnie z którą partnerstwo publiczno-prywatne „to oparta na umowie o partnerstwie publiczno-prywatnym współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego, służąca realizacji zadania publicznego, jeżeli odbywa się na zasadach określonych w ustawie.” PATENT dokument stwierdzający własność wynalazku i wyłączne prawo korzystania z niego w sposób zawodowy lub zarobkowy. W Polsce autorstwo wynalazku stwierdza się przez wydanie twórcom i współtwórcom świadectwa autorskiego. W przypadku, gdy wynalazek dokonany został w wyniku zlecenia jednostki gospodarczej lub przy jej pomocy, albo przez pracownika w związku z jego zatrudnieniem w tej jednostce, patentu udziela się na rzecz jednostki. W przypadku wynalazku tajnego, patentu udziela się na rzecz skarbu państwa. Wynalazek dokonany w innych warunkach jest własnością autora. Właściciel patentu jest zobowiązany do rozpoczęcia realizacji wynalazku w okresie 3 lat od jego wydania. Okres wyłącznego stosowania wynalazku trwa 15 lat. Urząd patentowy lub właściciel wynalazku może zezwolić na korzystanie z wynalazku innej osobie w drodze udzielenia licencji (właściciel) lub licencji przymusowej (urząd patentowy). Prawa z patentu mogą być wywłaszczone na rzecz skarbu państwa, np. na cele obrony państwa. Wyróżniamy: patent zależny – czyli patent na wynalazek oparty na innym wynalazku, patent dodatkowy – czyli patent na wynalazek będący ulepszeniem wynalazku tego samego autora. Świadectwa autorskie i patenty wydaje urząd patentowy. Uzyskane w Polsce patenty są ważne tylko w Polsce. (www.parp.gov.pl) PLATFORMA TECHNOLOGICZNA to kierowane przez podmioty gospodarcze konsorcjum zrzeszające kluczowe przedsiębiorstwa, jednostki naukowe, ośrodki innowacji i przedsiębiorczości, instytucje finansowe i samorząd gospodarczy mające na celu sformułowanie średnio i długookresowej wizji rozwoju technologicznego wybranego sektora gospodarki, wyznaczenie strategii zmierzającej do jej realizacji oraz przygotowanie spójnego planu działania. POLITYKA INNOWACYJNA jest zestawem elementów polityki naukowej i polityki technologicznej. Jej celem jest wspieranie innowacyjności gospodarki, to znaczy niesienie pomocy we wprowadzaniu nowych produktów, usług, procesów technologicznych i technik zarządzania. Głównym przedmiotem jej oddziaływania są przedsiębiorstwa, zwłaszcza małe, które ponoszą ryzyko podejmowania innowacji, w przypadku ich niepowodzenia. Służy temu tworzenie klimatu sprzyjającego innowacjom, wspieranie kultury innowacyjnej firm oraz rozwijanie usług na rzecz innowacji. POLSKA AGENCJA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI (PARP) Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) jest państwową osobą prawną powołaną w 2001 roku w wyniku przekształcenia Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw działającej w latach 1995-2000. Podlega Ministrowi Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej. Zgodnie z zapowiedzianymi w pakiecie "Przede wszystkim przedsiębiorczość" zmianami prowadzącymi do konsolidacji pomocy państwa na rzecz przedsiębiorców, PARP przejęła z dniem 31 marca 2002 r. zadania i obowiązki Agencji Techniki i Technologii, a z dniem 31 maja 2002 r. zadania likwidowanej Polskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. Celem działania Agencji jest udział w realizacji programów rozwoju gospodarki, w szczególności w zakresie wspierania: rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, eksportu, rozwoju regionalnego, wykorzystania nowych technik i technologii, tworzenia nowych miejsc pracy, przeciwdziałania bezrobociu i rozwoju zasobów ludzkich. (www.parp.gov.pl) PRACE ROZWOJOWE nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i działalności gospodarczej oraz innej wiedzy i umiejętności do planowania produkcji oraz tworzenia i projektowania nowych, zmienionych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług. (oprac. na podstawie Innowacyjność-zagadnienia wybrane. PAG Uniconsult) PRAWO WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ to ustawa z dn. 30.06. 2000 r., która weszła w życie 22.08.2001 r., a następnie była kilkakrotnie nowelizowana. Opracowanie i wejście w życie Prawa Własności Przemysłowej (PWP) zbliżyły Polski system ochrony własności przemysłowej do standardów światowych, w których funkcjonują najbardziej innowacyjne gospodarki Stanów Zjednoczonych, Japonii i krajów Unii Europejskiej. Zakres ustawy obejmuje (art. 1): - stosunki w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych; - zasady, na jakich przedsiębiorcy mogą przyjmować projekty racjonalizatorskie i wynagradzać ich twórców; - zadania i organizację Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego dalej „Urzędem Patentowym”. PREINKUBATOR jest ofertą wsparcia studentów i pracowników naukowych w praktycznych działaniach rynkowych. W tego typu jednostkach, oprócz funkcji realizowanych w tradycyjnych inkubatorach, podejmuje się szereg specyficznych działań zorientowanych na edukację przedsiębiorczości oraz komercjalizację nowych produktów i technologii. Stąd też przyjęło się, także w Polsce, zwyczajowe określenie „akademicki inkubator przedsiębiorczości”, dla specyficznego typu programu inkubacji przedsiębiorczości przygotowującej do utworzenia przedsiębiorstwa w otoczeniu szkoły wyższej. PROCES INNOWACYJNY definicja podażowa za J.A. Schumpeterem - stanowi pewien ciąg zdarzeń począwszy od powstania pomysłu (inwencja) poprzez ucieleśnienie pomysłu (innowacja) oraz upowszechnienie (imitacja)(dyfuzja). Proces ten zachodzi niejako autonomicznie od procesów przemysłowych i konieczne jest wyszukanie przedsiębiorcy, który innowację wykorzysta w procesie produkcyjny; - definicja popytowa za P. Druckerem – ciąg zdarzeń podejmowany na podstawie obserwacji procesów rynkowych, na podstawie których wdrażanie innowacji pozwala przedsiębiorcy na uzyskanie przewagi konkurencyjnej. [red. Krystyna Poznańska, „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiębiorstwa w działalności innowacyjnej”, Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej, Warszawa 2001] PRODUKT NOWY POD WZGLĘDEM TECHNOLOGICZNYM jest to produkt, którego cechy technologiczne lub przeznaczenie różnią się znacząco od uprzednio wytwarzanych produktów. Innowacje tego rodzaju mogą wiązać się z całkowicie nowymi technologiami, opierać się na połączeniu istniejących technologii w nowym zastosowaniu lub też nawykorzystaniu wiedzy. [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotyczących innowacji technologicznej - Podręcznik Oslo”, OECD/EUROSTAT 1997] PRODUKT UDOSKONALONY POD WZGLĘDEM TECHNOLOGICZNYM jest to istniejący produkt, którego działanie zostało znacząco ulepszone. Prosty produkt można udoskonalić (w sensie lepszego działania lub niższych kosztów) poprzez wykorzystanie komponentów lub materiałów warunkujących lepsze działanie, natomiast produkt złożony, składający się z szeregu zintegrowanych podzespołów technicznych, można udoskonalić wprowadzając częściowe zmiany do jednego podzespołu. [„Proponowane zasady gromadzenia i nterpretacji danych dotyczących innowacji technologicznej - Podręcznik Oslo”, OECD/EUROSTAT 1997] PROJEKT jest to zestaw operacji lub działań, mających: zdefiniowane cele, które muszą zostać osiągnięte zgodnie z wymogami określonymi w odpowiednich specyfikacjach, określone daty rozpoczęcia i zakończenia, z góry określony budżet. Projekt można również określić jako przedsięwzięcie, które ma początek i koniec, a jego realizacji przyświecają trzy główne cele: wykonanie projektu w granicach kosztu określonego w budżecie, wykonanie projektu w czasie określonym w harmonogramie, wykonanie projektu przy zachowaniu wymogów jakościowych. [Frank Krawiec, „Zarządzanie projektem innowacyjnym produktu i usługi”, Difin, Warszawa 2000] PROJEKT ROZWOJOWY, ma na celu wykonanie zadania badawczego stanowiącego podstawę do zastosowań praktycznych. (oprac. na podstawie Innowacyjność-zagadnienia wybrane. PAG Uniconsult) PROJEKT MIĘDZYNARODOWY badania naukowe lub prace rozwojowe wykonywane w ustalonym okresie, na określonych warunkach z partnerem zagranicznym. (oprac. na podstawie Innowacyjność-zagadnienia wybrane. PAG Uniconsult) PROJEKT BADAWCZY określone zadanie badawcze do rozwiązania w ustalonym okresie, na określonych warunkach. (oprac. na podstawie Innowacyjność-zagadnienia wybrane. PAG Uniconsult) PROJEKT CELOWY przedsięwzięcie przewidziane do realizacji w ustalonym okresie, na określonych warunkach, przeprowadzone przez przedsiębiorcę lub inny podmiot posiadający zdolność do bezpośredniego zastosowania wyników projektu w praktyce. (oprac. na podstawie Innowacyjność-zagadnienia wybrane. PAG Uniconsult) PROTOTYP to pierwszy wykonany według dokumentacji model maszyny lub urządzenia, stanowiący podstawę do dalszej seryjnej produkcji. Prototyp to urządzenie, obwód lub program zaprojektowany i zbudowany w celu zademonstrowania zdolności do budowy urządzenia docelowego. Podczas budowy prototypu konstruktorzy/projektodawcy po raz pierwszy wprowadzają w życie swoje nowe pomysły. Prototyp z reguły jest zakończeniem prac rozwojowych. PRZEDSIĘBIORCA osoba fizyczna, osoba prawna oraz nie mająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowa we własnym imieniu wykonuje i podejmuje działalność gospodarczą. [Ustawa „Prawo działalności gospodarczej”, 19 listopada 1999 r.] PRZEDSIĘBIORSTWO organizacja, która zużywa zasoby, aby wytwarzać dobra i usługi. Przedsiębiorstwo jako biznes istnieje po to, aby tworzyć wartości dla nabywców i rynku oraz zyski będące potwierdzeniem celowości jego działania i podstawą rozwoju. Przedsiębiorstwo jest systemem złożonym z uporządkowanych i wzajemnie powiązanych działów i komórek organizacyjnych, które dążą do osiągania ustalonych celów, podejmując dla ich realizacji autonomiczne decyzje. Przedsiębiorstwo jest formalnie wydzielone pod względem organizacyjnym i własnościowym oraz jest osobą prawną zdolną do wykonywania czynności prawnie określonych. Przedsiębiorstwa mogą tworzyć układy kooperacyjne w formie porozumień kartelowych, układów franchisingowych, aliansów strategicznych i innych. Przedsiębiorstwa różnią się pod względem formy własności (przedsiębiorstwa prywatne, państwowe, komunalne, spółdzielcze), formy prawnej (indywidualny właściciel, spółki osób fizycznych i prawnych), przedmiotu działalności (przedsiębiorstwa wydobywcze, przetwórcze, hurtowe, detaliczne, usługowe), a także ze względu na narodowość właściciela i terytorium działania. (krajowe, zagraniczne, mieszane). P. Drucker wskazuje na trzy wymiary przedsiębiorstwa. Pierwszy, to biznes istniejący po to, by produkować wyniki ekonomiczne poza samym sobą, czyli dla rynku i dla klienta. Drugi, to organizacja oparta na czynniku ludzkim i mająca charakter społeczny, która zatrudnia pracowników, musi im płacić, rozwijać ich, organizować dla ich produktywności i z tego względu wymaga rządzenia ucieleśniając określone wartości i formułując konieczne relacje między władzą a odpowiedzialnością. Trzeci wymiar to przedsiębiorstwo jako instytucja społeczna osadzona w społeczności lokalnej, a więc znajdująca się pod wpływem interesu społecznego. Przedsiębiorstwo funkcjonuje w dwóch systemach ekonomicznych - zewnętrznym i wewnętrznym. Całą sumę środków dostępnych dla gospodarki wewnętrznej określają wpływy ze sprzedaży swego produktu w gospodarce zewnętrznej. Określa ją więc świat zewnętrzny i rynek. Jednakże wewnątrz, przedsiębiorstwo nie jest gospodarką rynkową. Opiera się na redystrybucji, która produkt, czyli wynik działalności, rozdziela między pracowników, właścicieli i członków społeczeństwa. [Tadeusz Szucki, „Encyklopedia marketingu”, wyd. I., Agencja Wydawniczo- Poligraficzna "Placet", Warszawa 1998] PRZEDSIĘBIORSTWO INNOWACYJNE w rozumieniu metodologii Oslo jest to przedsiębiorstwo, które w badanym okresie – najczęściej trzyletnim – wprowadziło przynajmniej jedną innowację technologiczną: nowy lub ulepszony produkt bądź nowy lub ulepszony proces, będące nowością przynajmniej z punktu widzenia tegoż przedsiębiorstwa. [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999, GUS, Warszawa 2000] PRZEDSIĘBIORSTWO ZORIENTOWANE NA INNOWACJE według A. Jasińskiego – to przedsiębiorstwo, które: prowadzi w szerkoim zakresie prace badawczo – rozwojowe (lub dokonuje zakupów nowych produktów czy technologii), przeznacza na tę działalność stosunkowo wysokie nakłady finansowe, systematycznie wdraża nowe rozwiązania naukowo-techniczne, reprezentuje duży udział nowości (wyrobów i technologii) w wolumenie produkcji i usług, stale wprowadza innowacje na rynek. [K. Poznańska, A. Sosnowska, „Źródła przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw”, IFGN, SGH, Warszawa 2002] PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ AKADEMICKA do przedsiębiorców akademickich zaliczamy osoby związane ze szkołami wyższymi i innymi podmiotami aktywnymi w obszarze nauki i prac badawczo-rozwojowych (pracownicy naukowi, studenci i inni), zainteresowane komercyjnymi sposobami wykorzystania zdobytej wiedzy przez podjęcie samodzielnej działalności gospodarczej. W ramach działań biznesowych osoby te: - rozwijają nowe produkty, technologie, systemy organizacji i zarządzania; - doskonalą produkty, technologie, systemy organizacji i zarządzania; - podejmują adaptację wyników badań niezbędnych do wdrożenia licencji; - wprowadzają do praktyki gospodarczej patenty, modele użytkowe i pomysły racjonalizatorskie, a także projektują i wdrażają innowacje produktowe i usługowe dla działalności handlowej w zakresie obrotu innowacjami. REGIONALNA STRATEGIA INNOWACJI to podstawowe narzędzie kształtowania polityki innowacyjnej na poziomie regionu. RIS, na bazie diagnozy potencjału innowacyjnego regionu, określa strategiczne cele polityki innowacyjnej oraz taktykę ich osiągnięcia. Wskazuje sekwencję działań i zadań niezbędnych dla zdynamizowania innowacyjnego rozwoju regionu. RIS ma na celu budowanie efektywnego systemu wspierania innowacyjności w regionie. Jest podstawą kreowania współpracy i partnerstwa oraz budowania konsensusu wszystkich aktorów regionalnych tworzących i wspomagających przebieg procesów innowacyjnych. Jest narzędziem wspomagania władz regionalnych i lokalnych w stymulowaniu zdolności innowacyjnych regionu. Regionalne strategie innowacji są w konsekwencji podstawą budowania sprawnych regionalnych systemów innowacji. REGIONALNY SYSTEM INNOWACJI 1.sieć instytucji prywatnych i publicznych, których działanie i współpraca umożliwia wytwarzanie, adaptację, modyfikację oraz rozpowszechnianie innowacji i nowych technologii w regionie. (C.Edquist, System sof innovation: Technologies, institutions, and organizations, Routledge, 1997) 2.publiczno-prywatne forum współpracy świata biznesu, administracji samorządowej i państwowej, instytucji naukowo-badawczych i edukacyjnych oraz instytucji pozarządowych umożliwiające aktywizację lokalnych czynników wzrostu i lepsze wykorzystanie zasobów (K. Matusiak, Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć. PARP, Warszawa 2005). SEED CAPITAL - [Innowacyjna przedsiębiorczość akademicka - światowe doświadczenia, PARP, Warszawa 2005] kapitał na wprowadzenie w życie koncepcji potencjalnie dobrego przedsięwzięcia gospodarczego, wymagającej dalszego rozwoju, sprawdzenia i oceny. (www.parp.gov.pl) SPIN-OFF [Innowacyjna przedsiębiorczość akademicka - światowe doświadczenia, PARP, Warszawa 2005] firma powstała poprzez wydzielenie się zespołu, departamentu, oddziału z innej organizacji. Procesy typu spin-off są często elementem strategii firmy polegającej na skupianiu się przedsiębiorstwa na swojej kluczowej działalności bądź są elementem restrukturyzacji (podziału) dużego przedsiębiorstwa na mniejsze firmy w celu zwiększenia elastyczności działania. (www.parp.gov.pl) SPIN-OUT początkująca firma, utworzona na bazie własności intelektualnej uczelni wyższej lub innych placówek naukowo-badawczych, w której instytucja macierzysta ma swoje udziały. Firmy akademickie tworzone przez pracowników naukowych uczelni wyższych lub instytutów badawczych w celu komercjalizacji rezultatów podejmowanych przez nich badań, w postaci wprowadzenia na rynek nowych produktów bądź technologii. Nowa jednostka wydzielona organizacyjnie z dużego przedsiębiorstwa dla zapewnienia lepszych warunków organizacyjnych i finansowych realizacji przedsięwzięcia; może stanowić własność dużej firmy (spin-off). [Innowacyjna przedsiębiorczość akademicka - światowe doświadczenia, PARP, Warszawa 2005], [A. Sosnowska, S. Łobejko, A. Kłopotek, „Zarządzanie firmą innowacyjną", Difin, Warszawa 2000] SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE to termin przyjęty powszechnie, zarówno w rozważaniach teoretycznych, jak i w kontekście instytucjonalnym, na określenie dominującej aktywności społeczeństw (przetwarzanie informacji); stawiany w opozycji do dominujących wcześniej rodzajów aktywności, charakterystycznych dla społeczeństwa przemysłowego (wytwarzanie dóbr). W powszechnym rozumieniu społeczeństwo informacyjne to, takie które stosuje różnego rodzaju nowoczesne technologie służące gromadzeniu, analizowaniu i przesyłaniu informacji. Przede wszystkim jednak posiada instrumenty niezbędne do korzystania z tych technologii, czyli wiedzę. Powszechnemu zastosowaniu technologii towarzyszą zmiany organizacyjne, ekonomiczne, społeczne, mające wpływ na wszystkie sfery życia i działalności ludzi. START-UP pojęcie to charakteryzuje etap rozwoju przedsiębiorstwa; jest to nowoutworzona firma (najczęściej mała), która wprowadza i rozwija swój produkt na rynku oraz kompletuje dane marketingowe. Etap ten trwa zazwyczaj nie dłużej niż jeden rok. [Innowacyjna przedsiębiorczość akademicka - światowe doświadczenia, PARP, Warszawa 2005] SUBSYDIUM – patrz: dotacja SUBWENCJA – patrz: dotacja SYSTEMY INNOWACJI Jedną z najczęściej eksponowanych cech procesów innowacyjnych zachodzących we współczesnej gospodarce jest ich systemowy charakter. W literaturze przedmiotu podkreślany jest fakt, iż proces tworzenia zasobów wiedzy i innowacji uwarunkowany jest współpracą i współdziałaniem wielu podmiotów. Innowacja jest pochodną interakcji powstających w wyniku współdziałania wielu podmiotów, jest efektem działania systemowego nie zaś indywidualnego. Literatura przedmiotu dostarcza różnorodne podejścia i typologie systemów innowacyjnych. W zależności od wybranego poziomu analizy wskazać można pięć odmiennych koncepcji systemów innowacyjnych, które zorganizowane są sektorowo (branżowo), między branżowo czy terytorialnie. Podstawowe systemy innowacji wyodrębniane i poddawane analizie to: krajowe systemy innowacji, regionalne systemy innowacji, sektorowe systemy innowacji, systemy technologiczne czy klastry przemysłowe. ŚRODKI POMOCOWE pochodzą z programów dostosowawczych oferowanych przez Unię Europejską; oferowane są przede wszystkim małym i średnim przedsiębiorstwom. [A. Sosnowska, S. Łobejko, A. Kłopotek, „Zarządzanie firmą innowacyjną”, Difin, Warszawa 2000] TECHNOSTARTER to przedsiębiorstwo założone przez pracownika lub pracowników środowisk naukowych wykorzystujących innowacyjne rozwiązania do których posiadają prawa. Technostarterzy są najczęściej związani z uczelniami technicznymi, wydziałami badawczymi oraz uczelniami medycznymi. Technostarter może być kapitałowo lub operacyjnie powiązany z jednostką macierzystą (spin–out) lub nie (spin-off). TRANSFER TECHNOLOGICZNY - w wąskim zakresie J. Koch – celowe, ukierunkowane przekazywanie wiedzy i umiejętności do procesu produkcyjnego, celem udanego urynkowienia danego produktu. - w szerokim zakresie K.B. Matusiak, E. Stawasz – obejmuje przepływ wiedzy techniczne o różnej postaci między podmiotami rynkowymi (np. zamówienia na realizację B+R, zlecane głównie przez duże przedsiębiorstwa, agencje i programy rządowe; inwestycje bezpośrednie, współpraca i fuzje firm, joint-ventures; rynek technologii obejmujący obrót patentami, licencjami, know-how itd. [red. Krystyna Poznańska, „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiębiorstwa w działalności innowacyjnej”, Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej, Warszawa 2001] UNIWERSYTECKI OŚRODEK WSPIERANIA TECHNOLOGII – patrz: park technologiczny. VENTURE CAPITAL – patrz: kapitał wysokiego ryzyka WIEDZA w szerokim rozumieniu ogół treści utrwalonych w umyśle ludzkim w wyniku kumulowania doświadczenia oraz uczenia się. Obejmuje wszystkie formy świadomości społecznej: naukę, ideologię, religię, magię. W takim ujęciu na wiedzę składa się każdy typ myślenia - od wyobrażeń potocznych do twierdzeń naukowych. Może być prawdziwa lub fałszywa, racjonalna lub irracjonalna. W węższym znaczeniu wiedza stanowi osobisty stan poznania człowieka w wyniku oddziaływania na niego obiektywnej rzeczywistości. W naukach ekonomicznych wiedza zaczyna być traktowany jako jeden z zasobów przedsiębiorstwa na równi z zasobami pracy, kapitału i ziemi. Wyróżnia się dwa rodzaje wiedzy: 1) wiedzę ukrytą (tacit) - zwaną inaczej wiedzą cichą, gorącą, nieformalną definiujemy jako wiedzę, z której istnienia zdajemy sobie sprawę i którą wykorzystujemy w codziennym życiu, ale nie potrafimy do końca wyjaśnić jej istoty, przez co jej formalizacja i przekazanie innym jest bardzo trudne, 2) wiedzę dostępną (explicit) - zwana również wiedzą zimną, skodyfikowaną lub formalną to wiedza, którą udało się przedstawić za pomocą słów, liczb, znaków, symboli, przez co stała się usystematyzowana i łatwa do przekazania. (www.parp.gov.pl) WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA termin ten w prawie polskim nie jest zdefiniowany; nie jest również precyzyjnie zdefiniowany w prawie międzynarodowym. Przyjęło się obejmować tym pojęciem → prawo autorskie i prawa pokrewne oraz → prawo własności przemysłowej. Konwencja o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej stwierdza, że „własność intelektualna” oznacza prawa odnoszące się do: dzieł literackich, artystycznych i naukowych, interpretacji artystów interpretatorów oraz do wykonań artystów wykonawców, do fonogramów i do programów radiowych i telewizyjnych, wynalazków we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej, odkryć naukowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych i usługowych, jak również do nazw handlowych i oznaczeń handlowych, ochrony przed nieuczciwą konkurencją oraz wszelkie inne prawa dotyczące działalności intelektualnej w dziedzinie przemysłowej, naukowej, literackiej i artystycznej. WŁASNOŚĆ PRZEMYSŁOWA to rodzaj praw wyłącznych wynikających z narodowego lub międzynarodowego prawodawstwa. Termin ten pochodzi z Konwencji Paryskiej o Ochronie Własności Przemysłowej z 1883 r. Wymienia się w niej przedmioty podlegające ochronie własności przemysłowej, do których zalicza: wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, znaki usługowe, nazwy handlowe i oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia, jak również zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z Konwencją własność przemysłowa rozumiana ma być w najszerszym znaczeniu i ma się stosować nie tylko do przemysłu i handlu w ścisłym znaczeniu, ale również do przemysłów rolnych i wydobywczych. WYNALAZEK to w powszechnym rozumieniu nowy pomysł lub rozwiązanie, w dowolnym obszarze aktywności człowieka. w prawie nie ma definicji wynalazku, jako takiego, a istnieje jedynie określenie jakie kryteria musi spełniać wynalazek, aby mogła być na niego udzielona ochrona. Kwestie udzielania ochrony na wynalazki uregulowane są Ustawą Prawo Własności Przemysłowej z dn. 30 czerwca 2000 r., wraz z następnymi nowelizacjami. Wynalazek, na który może być udzielona ochrona musi spełniać, niezależnie od obszaru techniki, równocześnie trzy kryteria (art. 24): - musi być nowy, - musi posiadać poziom wynalazczy, - musi nadawać się do przemysłowego stosowania. WZÓR PRZEMYSŁOWY to zgodnie z Ustawą prawo własności przemysłowej z dn. 30.06. 2000 r., nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację (art. 102). Podkreślić trzeba, że wzorem przemysłowym jest konkretny przedmiot – wytwór, wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych. Za wytwór uważa się także: - przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych, umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony); - część składową, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy; - część składową, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego obrotu. WZÓR UŻYTKOWY to zgodnie z Ustawą Prawo Własności Przemysłowej z dn. 30.06.2000 . (art. 94), nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Wzorem użytkowym jest więc zawsze przedmiot. Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. Wobec wzoru użytkowego, który może podlegać ochronie, analogicznie jak wobec →wynalazku, oczekuje się nowości i możliwości wykorzystania. Nie oczekuje się jednak od nich nieoczywistości (poziomu wynalazczego). Wzór użytkowy może być więc rozwiązaniem zupełnie oczywistym, o ile nosi znamiona użyteczności i nie był wcześniej ujawniony. Wobec wzorów użytkowych stosuje się analogiczne, wyłączenia z ochrony, jak wobec wynalazków. ZARZĄDZANIE INNOWACJAMI można określić jako poszukiwanie, oparte na posiadanych zasobach, takich rodzajów innowacji, które powodują, że proces innowacji staje się bardziej efektywny w konfrontacji z wyzwaniami, jakie stawiają przed organizacją rynek, konkurencja, klient. Obejmuje ono wybór nowej techniki, technologii, organizacji pracy, kwestie pozyskiwania nowych rozwiązań, różne sposoby możliwych ich wykorzystania, z uwzględnieniem kwestii prawnych, ekonomiczno-finansowych, administracyjnych, społecznych, strukturalno-procesowych, środowiskowych i strategicznych. Złożoność procesów innowacyjnych wymaga systemowego podejścia do zarządzania tą sferą działalności. Jest to zgodnie z twierdzeniem P. F. Druckera, iż „innowacja jest pracą zorganizowaną, systematyczna i racjonalną”. Zasadne jest więc tworzenie na użytek każdego przedsiębiorstwa koncepcyjnej struktury zarządzania działalnością. ZARZĄDZANIE WIEDZĄ ogół procesów umożliwiających tworzenie, upowszechnianie i wykorzystanie wiedzy do realizacji celów organizacji. [Mariusz Strojny, „Zarządzanie wiedzą w organizacji”, www.mail.free.net.pl/~mstrojny/def/index.html, Kraków 1999]
